Ortoreksja – obsesja zdrowego odżywiania
- Szczegóły
- Nadrzędna kategoria: Zaburzenia psychiczne
- Kategoria: Zaburzenia odżywiania
Ortoreksja to zaobserwowane niedawno przez badaczy zaburzenie polegające na nadmiernym i szkodliwym dla zdrowia skupieniu na spożywaniu zdrowej żywności.
Tym, co skłania początkowo do przyjęcia diety – zrezygnowania z jedzenia mięsa, nabiału, cukru, soli, potraw smażonych itp. - jest chęć uniknięcia chorób związanych z nieprawidłową dietą, poprawy ogólnego stanu zdrowia, wykluczenia z diety szkodliwych substancji.
Oczywiście, gdy ktoś decyduje się na zmianę sposobu żywienia, nie jest to powodem do niepokoju. Problem pojawia się wówczas, gdy unikanie spożywania “niezdrowych”, “szkodliwych” pokarmów lub metod obróbki żywności staje się obsesją, a odstępstwo od narzuconych sobie wymogów wiąże się z poczuciem winy i lękiem.
W skrajnych przypadkach chorzy wolą się głodzić, niż jeść “niezdrowo”.
Jak pisze Steven Bratman, lekarz, który po raz pierwszy opisał ortoreksję, choroba ta związana jest z potrzebą poczucia bezpieczeństwa (unikaniu zagrożenia chorobą), kontroli nad życiem, pragnieniem osiągnięcie szczupłej sylwetki I zachowania młodzieńczego wyglądu, jak również poszukiwaniem duchowości I tożsamości.
Niezależnie od przyczyn, zaburzenie to może nieść bardzo szkodliwe skutki zdrowotne. Przede wszystkim stosowanie restrykcyjnej diety grozi utratą wagi i niedożywieniem. Nie mniej istotne jest również pogorszenie funkcjonowania osoby z tym zaburzeniem w codziennym życiu – poświęcaniem energii i czasu na zdobycie i przygotowanie zdrowych posiłków, unikanie sytuacji, w których pojawiłaby się “niezdrowa” żywność, lęk związany z wyłamaniem się z diety.
Bardzo niebezpieczne jest również stosowanie restrykcyjnej diety u dzieci I młodzieży. Stosowanie u dzieci diety wykluczającej określone pokarmy może prowadzić do niedoborów substancji odżywczych, co dla rozwijających się organizmów jest szczególnie niebezpieczne.
Objawy ortoreksji.
Steven Bratman I David Knight zaproponowali kryteria diagnozy ortoreksji, które sformułowali w poniższym kwestionariuszu:
1) Czy poświęcasz ponad trzy godziny dziennie na myślenie o zdrowym odżywianiu?
2) Czy planujesz posiłki dzień wcześniej?
3) Czy ważniejsze jest dla Ciebie to, co jesz, niż przyjemność płynąca z jedzenia?
4) Czy wraz z poprawą jakości diety wystąpiło u Ciebie pogorszenie jakości życia?
5) Czy jesteś coraz bardziej surowy w stosunku do siebie?
6) Czy jesteś w stanie poświęcić przyjemne doznania płynące z jedzenia, aby jeść to, co uważasz za właściwe?
7) Czy uważasz, że Twoja samoocena wzrasta, kiedy jesz zdrową żywność? Czy potępiasz ludzi, którzy nie odżywiają się zdrowo?
8) Czy masz poczucie winy lub czujesz do siebie odrazę w przypadku odstępstwa od diety?
9) Czy Twój sposób odżywiania izoluje Cię od społeczeństwa?
10) Czy kiedy jesz zgodnie z przekonaniami, masz poczucie całkowitej kontroli?
Gdy na powyższe pytania padną 4 i więcej twierdzące odpowiedzi, warto zasięgnąć porady lekarza lub psychologa.
Jak leczyć ortoreksję?
Orotreksja jest stosunkowo nowym zaburzeniem, które nie zostało jeszcze dokładnie zbadane i opisane. W związku z tym nie została wypracowana jednolita metoda leczenia.
Obecnie stosuje się między innymi terapię poznawczo-behawioralną, gdzie pracuje się nad zmianą nieprawidłowych przekonań związanych z żywieniem.
Istotna jest również zmiana stosunku osoby z zaburzeniem do swojego ciała, dbania o nie, oraz dążeniem do doskonałości, którą próbowali osiągnąć przez ascetyczną dietę.
Zobacz:
Autor opracowania: Psycholog Aleksandra Olszewska
Źródło: Małgorzata Janas-Kozik, Jan Zejda, Martyna Stochel, Grzegorz Brożek, Adam Janas, Ireneusz Jelonek Ortoreksja – nowe rozpoznanie? w: Psychiatria Polska (2012), tom XLVI, numer 3